• سيد محمدرضا گلپايگاني

  • نام پدر :سيد محمد باقر

    شهر محل سکونت :قم

    درجه علمی :مجتهد

    مذهب : تشيع

    ملیت : ايراني

    تخصص :

  • تحصيلات حوزوى:
    * مقدمات:
    آيت اللّه ملاّ محمّد تقى گوگدى، ادبيات عرب، گلپايگان (گوگد)؛
    آيت اللّه سيد محمد حسن خوانسارى، ادبيات عرب، گلپايگان.

    * سطح:
    آيت اللّه سيد محمد حسن خوانسارى، بخشى از سطوح، گلپايگان؛
    تكميل سطوح عاليه، 1337 ـ 1335 هـ . ق، اراك، مدرسه علميّه آقا سيّد ضياءالدين.

    * خارج فقه و اصول:
    آيت اللّه العظمى عبدالكريم حائرى يزدى، فقه، 1355 ـ 1337 هـ . ق، 18 سال، اراك و قم؛
    آيت اللّه العظمى عبدالكريم حائرى يزدى ، اصول، 1355 ـ 1337 هـ . ق، 18 سال، اراك و قم؛
    آيت اللّه العظمى ميرزا حسين نايينى، فقه و اصول، سال 1341 هـ . ق، 8 ماه، قم؛
    آيت اللّه العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى، فقه و اصول، سال 1341 هـ . ق، 8 ماه، قم؛
    آيت اللّه سيد محمد حسين العظمى بروجردى، 1364 ـ 1371 هـ . ق، 7 سال، قم؛
    آيت اللّه محمّد رضا مسجدشاهى اصفهانى، فقه و اصول، قم؛
    آيت اللّه محمّد حسين غروى اصفهانى، فقه و اصول، قم.)
  • * امام خمينى:
    «اعلاميه¬هايى كه حضرت عالى به تنهايى صادر مى كنيد، نقش بسزايى در پيشبرد مبارزات ملت مسلمان دارد».
    * آيت اللّه خامنه اى:
    «اين شخصيّت والاى كُهن سال در ميان مراجع عظام تقليد، يكى از موفّق ترين و سعادتمندترين ها بودند».
    * آيت اللّه خامنه اى:
    «آن بزرگوار يكى از استوانه هاى انقلاب و نظام جمهورى اسلامى به شمار مى آيد».



    آثار مرتبط:
    1 ـ فروغ فقاهت، فارسى، ناصرالدين انصارى قمى، قم، 1373 هـ . ش؛
    2 ـ گلشن ابرار، فارسى، جمعى از نويسندگان، جلد 2، قم، بخش مربوط به زندگى نامه آيت اللّه گلپايگانى؛
    3 ـ بدرقه آفتاب.

  • 1 ـ مرجعيّت تقليد، 32 سال؛
    2 ـ مدرّس حوزه علميه، قم، 1340 هـ . ق به بعد.
    )

    فعاليتها:
    1 ـ بنيان گذارى دارالقرآن الكريم (نخستين مؤسسه ى قرآنى كشور)، قم، 1352 هـ . ش؛
    2 ـ بنيان گذارى كتاب خانه (100 هزار جلد كتاب چاپى و 12 هزار جلد كتاب خطّى)، قم؛
    3 ـ بنيان گذارى مجمع جهانى اسلامى، لندن؛
    4 ـ بنيان گذارى مدرسه علميه، گلپايگان؛
    5 ـ ساخت مسجد، قم؛
    6 ـ بنيان گذارى مدرسه علميه امام مهدى (عج)، قم؛
    7 ـ بنيان گذارى مركز معجم المسائل الفقهيّه، قم؛
    8 ـ ارسال هيأت هاى گوناگون به جبهه هاى نبرد و اجازه مصرف ثلث سهم مبارك امام در جبهه ها؛
    9 ـ پيام كوبنده عليه تغيير تاريخ هجرى به تاريخ شاهنشاهى، قم، 1354 هـ . ش؛
    10 ـ مخالفت بسيار شديد با راه اندازى سينما در شهر قم و تعطيل كردن درس و نماز جماعت براى يك هفته، پيش از انقلاب؛
    11 ـ رسيدگى به امور تبعيديان سياسى و سركشى به خانواده هاى آنان، پيش از انقلاب؛
    12 ـ بزرگداشت مقام مرحوم حاج آقا مصطفى خمينى و تشكيل 2 مجلس ختم براى ايشان، مسجد اعظم قم، 1356هـ. ش؛
    13 ـ مخالفت صريح با تشكيل حزب رستاخيز و تحريم شركت مسلمانان در آن، 1350 هـ . ش؛
    14 ـ ساخت بيمارستان زنان و زايشگاه حضرت ولى عصر (عج)، قم؛
    15 ـ ساخت مؤسسه خيريّه حضرت ولى عصر (عج)، قم؛
    16 ـ بر عهده گرفتن باز سازى مراكز بهداشتى و درمانى استان هاى زلزله زده، در زلزله سال 1369 هـ . ش؛
    17 ـ بنيان گذارى بعثه حج، مكّه؛
    18 ـ ساخت بيمارستان، قم؛
    19 ـ ساخت دارالايتام، قم. )
  • * كتاب:
    1 ـ مسائل الحج، احكام حج، عربى، 1 جلد؛
    2 ـ الحدود، فقه، عربى، 1 جلد؛
    3 ـ الطّهارة، فقه، عربى، 1 جلد.

    * رساله:
    1 ـ رساله در عدم تحريف قرآن، نفى و ردِّ نظريه تحريف قرآن، فارسى، 1 جلد؛
    2 ـ رسالة فى المحرّمات بالنسب، احكام، عربى، 1 جلد؛
    3 ـ رساله صلاة الجمعه، فقه، بررسى موضوع نماز جمعه، عربى، 1 جلد.

    تصحيح:
    1 ـ الصّلاة، آيت اللّه حائرى يزدى، فقه؛
    (آيت اللّه گلپايگانى اين كتاب را با همكارى آيت اللّه اراكى تصحيح كرده است).

    * حاشيه، پاورقى، تعليقه و مقدمّه:
    1 ـ حاشيه بر عروة الوثقى، سيد محمّد كاظم يزدى، فقه، عربى، 1 جلد؛
    2 ـ افاضةُ العوائد ،تعليقه بر دُرر الاصول آيت اللّه حايرى يزدى، اصول فقه، عربى، 1 جلد؛
    3 ـ حاشيه بر وسيلةُ النّجاة، فقه، عربى، 1 جلد؛
    4 ـ حواشى بر ملحقات عروة الوثقى، فقه، عربى.

    * نگاشته هاى علمى مرتبط با ايشان:
    1 ـ الهداية الى من لهُ الولاية، تقرير درس فقه، ولايت فقيه، احمد صابرى همدانى، 1 جلد؛
    2 ـ الحج، تقرير درس فقه، احمد صابرى همدانى، 3 جلد؛
    3 ـ نُخبة الاشارات فى احكام الخيارات، تقرير درس فقه، احمد صابرى همدانى، 1 ج؛
    4 ـ القضاء، تقرير درس فقه، سيد على حسينى ميلانى، 2 جلد؛
    5 ـ بلغةُ الطّالب فى التعليق على بيع المكاسب، تقرير درس فقه، سيد على حسينى ميلانى، 1 جلد؛
    6 ـ الشهادات، تقرير درس فقه، سيد على حسينى ميلانى، 1 جلد؛
    7 ـ الدّر المنضود فى احكام الحدود، تقرير درس فقه، على كريمى جهرمى، 1 جلد؛
    8 ـ نتائج الافكار في نجاسة الكفّار، تقرير درس فقه، على كريمى جهرمى، 1 جلد؛
    9 ـ الطّهارة، تقرير درس فقه، هادى مقدس نجفى؛
    10 ـ القضاء، تقرير درس فقه، هادى مقدس نجفى.

    * مجموعه فتاوا:
    آيت اللّه العظمى گلپايگانى در طول 32 سال مرجعيّت خويش، يكى از اركان فقاهت بود و روزانه استفتائات گوناگونى از سراسر جهان به محضر ايشان فرستاده مى شد. از همين رهگذر، در همه ابواب فقه، فتوا داده است. اكنون مجموعه ى بسيارى از فتاواى ايشان در دسترس است كه عبارتند از:
    1 ـ منتخب الاحكام (ترجمه انگليسى)؛
    2 ـ مختصر الاحكام (ترجمه ى عربى و اردو)؛
    3 ـ توضيح المسائل؛ (بيش از هشتاد بار به چاپ رسيده و به زبان هاى اردو، چينى، تركى آذرى و تركى لاتين ترجمه شده است).
    4 ـ مجمع المسائل، همه ابواب فقه، طهارت ـ ديات، 3 جلد؛
    5 ـ هداية العبّاد، عربى، 2 جلد؛ (در برگيرنده حاشيه ايشان بر عروة الوثقى، وسيلة النّجاة، توضيح المسائل و برخى استفتائات)
    6 ـ رساله امر به معروف و نهى از منكر و مسايل اجتماعى اسلام؛
    7 ـ مسايل نماز خوف و مطارده و احكام جبهه؛
    8 ـ مناسك حج؛ (ترجمه عربى، اردو، روسى و انگليسى)
    9 ـ سؤال و جواب درباره مسايل حج؛
    10 ـ آداب و احكام حج.
  • اساتيد

  • حضرت آيت اللّه العظمى سيد محمّد رضا موسوى گلپايگانى در سال 1277 هـ . ش برابر با 8 ذى القعده 1316 هـ . ق در خانواده­ای اهل علم و فضیلت در شهر «گوگد» گلپايگان به دنيا آمد. كنيه اش را «ابوالحسن» و لقبش را «هبّة اللّه» نهادند. پدرش، آقا سيد محمّد باقر امام، عالِمى زاهد و پرهيزكار و پاى بند به آداب دينى بود. در 3 سالگى، مادر و در 9 سالگى، پدرش را از دست داد. دوران كودكى را با مشكلات و سختى هاى فراوان سپرى كرد.سید محمدرضا تحصيلات ابتدايى را در مكتب خانه گذراند. سپس مقدّماتِ علوم دينى و بخشى از سطح را در نوجوانى نزد عالمان معروفِ آن ديار نظير حضرات آيات: محمد تقى گوگدى و سيد محمد حسن خوانسارى فرا گرفت. سپس در 19 سالگى به اراك شتافت و در مدرسه  آقا سيّد ضياءالدين به تكميل سطوح عاليه پرداخت. وی در سال 1337 هـ . ق در درس آيت اللّه العظمى حاج شيخ عبدالكريم حايرى يزدى حضور يافت و تا سال 1340 هـ . ق از محضر ايشان بهره بُرد.پس از مهاجرت آيت اللّه العظمى حايرى يزدى به قم و بنيان نهادن حوزه علميّه در اين شهر، وى نيز به قم رفت و در مدرسه  فيضيّه ساكن شد. هوش و استعدادِ فراوان و سخت كوشىِ او سبب شد در شمار شاگردان ويژه  آيت اللّه حائرى يزدى درآيد و تا پايان عمر استاد، همراه او باشد. وى افزون بر آن از محضر آيات عظام: ميرزاى نايينى، آقا سيد ابوالحسن اصفهانى، بروجردى، آقا ضياء عراقى، محمد حسين غروى اصفهانى، محمد رضا مسجدشاهى اصفهانى و ابوالقاسم كبير بهره برده است. آیت الله گلپایگانی از آغاز ورود به قم، در كنار بهره گيرى از محضر اُستادان بلند مرتبه حوزه، به تدريس نيز پرداخت. درس خارج وى در سال هاى پايانى عُمر، در مسجد اعظم قم تشكيل مى شد، نزديك به 800 تن از فضلا و طلاّب در آن شركت مى جستند. ايشان در طول بيش از 70 سال تعليم دانش اهل بيت عليهم السلام شاگردان سرشناس بى شمارى را به جامعه ى اسلامى تحويل داده است. پس از درگذشت آيت اللّه العظمى بروجردى، سرپرستى حوزه علميه، بر عهده ى آيت اللّه العظمى گلپايگانى و ديگران قرار گرفت. اين مرجع بزرگ، در طول 32 سال مرجعيّت، مدرسه، مسجد و مؤسسه هاى تبليغى فراوانى در ايران و ديگر كشورهاى جهان بنا نهاد.ايشان از تاليف و تصنيف نيز فروگذار نكرده و آثار قلمى ارزنده اى را در دسترس دانش پژوهان قرار داده است.آيت اللّه العظمى گلپايگانى از آغاز نهضت اسلامى مردم ايران به رهبرى امام خمينى به مبارزه پیگير با رژيم پهلوى پرداخت. نخستين اعلاميه  اعتراض به لايحه ى ننگين «انجمن هاى ايالتى و ولايتى» در مهر 1341 هـ. ش، از سوى ايشان صادر شد. در پى آن پيام ها و بيانيه هاى ايشان تا هنگام سرنگونى رژيم پهلوى هميشه ادامه داشت. ازجمله مهم ترين فعاليت هاى ايشان در مبارزه با استبداد پهلوى به موارد زير مى توان اشاره كرد: اعتراض شديد به تغيير تاريخ هجرى به شاهنشاهى، مخالفت صريح با حزب رستاخيز و تحريم شركت مسلمانان در آن، پشتيبانى از مقام امام خمينى در برابر اهانت روزنامه اطلاعات به مقام ايشان. وی پس از پيروزى انقلاب اسلامى نيز، همواره براى تقويت نظام اسلامى و پشتيبانى كامل از ديدگاه هاى حضرت امام خمينى، به كمك مادى و معنوى رزمندگان اسلام در جنگ تحميلى پرداخت. این فقیه فرزانه با برخوردارى از فضايل اخلاقى و كمالات نفسانى، در بى اعتنايى به دنيا، عشق به ساحت مقدس ائمه اطهار عليهم السلام و پاى بندى به انجام مُستحبّات و ترك مكروهات، شخصيتى كم نظير بود. براى نمونه، با وجود كُهولت سن به منبر مى رفت و اخبار و روايات آل محمّد «عليهم السلام» را به آگاهى مردم مى رساند. در روزهاى عاشورا، روضه مى خواند و در عزاى امامانِ معصوم به شدّت مى گريست.آيت اللّه العظمى گلپايگانى پس از سال ها تلاش دينى و علمى سرانجام در 96 سالگى، در شامگاه روز پنج شنبه 18 آذر 1372 هـ . ش برابر با 24 جمادى الثانى 1414 هـ . ق، نداى حق را لبيك گفت. در پى درگذشت ايشان، رهبر معظم انقلاب، پيام تسليت صادر فرمود و دولت، 7 روز عزاى عمومى، اعلام كرد. پيكر پاك آن عالم ربّانى نخست در تهران با حضور صدها هزار نفر و شركت رهبر معظم انقلاب، تشييع شد و پس از پنج ساعت راه پيمايى به قم انتقال يافت. سپس در روز شنبه، 20 آذر 1372 هـ . ش با حضور پرشكوه مردم قم، تشييع شد. آن گاه پس از نماز گزاردن حضرت آيت اللّه لطف اللّه صافى گلپايگانى (داماد ايشان) در مسجد بالاسر آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)، در جوار تربت استادش حاج شيخ عبدالكريم حايرى به خاك سپرده شد.