• سيد محمدرضا گلپايگاني

  • نام پدر :سيد محمد باقر

    شهر محل سکونت :قم

    درجه علمی :مجتهد

    مذهب : تشيع

    ملیت : ايراني

    تخصص :

  • تحصيلات حوزوي:
    * مقدمات:
    آيت اللّه ملاّ محمّد تقي گوگدي، ادبيات عرب، گلپايگان (گوگد)؛
    آيت اللّه سيد محمد حسن خوانساري، ادبيات عرب، گلپايگان.

    * سطح:
    آيت اللّه سيد محمد حسن خوانساري، بخشي از سطوح، گلپايگان؛
    تكميل سطوح عاليه، 1337 ـ 1335 هـ . ق، اراك، مدرسه علميّه آقا سيّد ضياءالدين.

    * خارج فقه و اصول:
    آيت اللّه العظمي عبدالكريم حائري يزدي، فقه، 1355 ـ 1337 هـ . ق، 18 سال، اراك و قم؛
    آيت اللّه العظمي عبدالكريم حائري يزدي ، اصول، 1355 ـ 1337 هـ . ق، 18 سال، اراك و قم؛
    آيت اللّه العظمي ميرزا حسين ناييني، فقه و اصول، سال 1341 هـ . ق، 8 ماه، قم؛
    آيت اللّه العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني، فقه و اصول، سال 1341 هـ . ق، 8 ماه، قم؛
    آيت اللّه سيد محمد حسين العظمي بروجردي، 1364 ـ 1371 هـ . ق، 7 سال، قم؛
    آيت اللّه محمّد رضا مسجدشاهي اصفهاني، فقه و اصول، قم؛
    آيت اللّه محمّد حسين غروي اصفهاني، فقه و اصول، قم.)
  • * امام خميني:
    «اعلاميه¬هايي كه حضرت عالي به تنهايي صادر مي كنيد، نقش بسزايي در پيشبرد مبارزات ملت مسلمان دارد».
    * آيت اللّه خامنه اي:
    «اين شخصيّت والاي كُهن سال در ميان مراجع عظام تقليد، يكي از موفّق ترين و سعادتمندترين ها بودند».
    * آيت اللّه خامنه اي:
    «آن بزرگوار يكي از استوانه هاي انقلاب و نظام جمهوري اسلامي به شمار مي آيد».

    آثار مرتبط:
    1 ـ فروغ فقاهت، فارسي، ناصرالدين انصاري قمي، قم، 1373 هـ . ش؛
    2 ـ گلشن ابرار، فارسي، جمعي از نويسندگان، جلد 2، قم، بخش مربوط به زندگي نامه آيت اللّه گلپايگاني؛
    3 ـ بدرقه آفتاب.
  • 1 ـ مرجعيّت تقليد، 32 سال؛
    2 ـ مدرّس حوزه علميه، قم، 1340 هـ . ق به بعد.)

    فعاليتها:
    1 ـ بنيان گذاري دارالقرآن الكريم (نخستين مؤسسه ي قرآني كشور)، قم، 1352 هـ . ش؛
    2 ـ بنيان گذاري كتاب خانه (100 هزار جلد كتاب چاپي و 12 هزار جلد كتاب خطّي)، قم؛
    3 ـ بنيان گذاري مجمع جهاني اسلامي، لندن؛
    4 ـ بنيان گذاري مدرسه علميه، گلپايگان؛
    5 ـ ساخت مسجد، قم؛
    6 ـ بنيان گذاري مدرسه علميه امام مهدي (عج)، قم؛
    7 ـ بنيان گذاري مركز معجم المسائل الفقهيّه، قم؛
    8 ـ ارسال هيأت هاي گوناگون به جبهه هاي نبرد و اجازه مصرف ثلث سهم مبارك امام در جبهه ها؛
    9 ـ پيام كوبنده عليه تغيير تاريخ هجري به تاريخ شاهنشاهي، قم، 1354 هـ . ش؛
    10 ـ مخالفت بسيار شديد با راه اندازي سينما در شهر قم و تعطيل كردن درس و نماز جماعت براي يك هفته، پيش از انقلاب؛
    11 ـ رسيدگي به امور تبعيديان سياسي و سركشي به خانواده هاي آنان، پيش از انقلاب؛
    12 ـ بزرگداشت مقام مرحوم حاج آقا مصطفي خميني و تشكيل 2 مجلس ختم براي ايشان، مسجد اعظم قم، 1356هـ. ش؛
    13 ـ مخالفت صريح با تشكيل حزب رستاخيز و تحريم شركت مسلمانان در آن، 1350 هـ . ش؛
    14 ـ ساخت بيمارستان زنان و زايشگاه حضرت ولي عصر (عج)، قم؛
    15 ـ ساخت مؤسسه خيريّه حضرت ولي عصر (عج)، قم؛
    16 ـ بر عهده گرفتن باز سازي مراكز بهداشتي و درماني استان هاي زلزله زده، در زلزله سال 1369 هـ . ش؛
    17 ـ بنيان گذاري بعثه حج، مكّه؛
    18 ـ ساخت بيمارستان، قم؛
    19 ـ ساخت دارالايتام، قم.)
  • * كتاب:
    1 ـ مسائل الحج، احكام حج، عربي، 1 جلد؛
    2 ـ الحدود، فقه، عربي، 1 جلد؛
    3 ـ الطّهارة، فقه، عربي، 1 جلد.

    * رساله:
    1 ـ رساله در عدم تحريف قرآن، نفي و ردِّ نظريه تحريف قرآن، فارسي، 1 جلد؛
    2 ـ رسالة في المحرّمات بالنسب، احكام، عربي، 1 جلد؛
    3 ـ رساله صلاة الجمعه، فقه، بررسي موضوع نماز جمعه، عربي، 1 جلد.

    تصحيح:
    1 ـ الصّلاة، آيت اللّه حائري يزدي، فقه؛
    (آيت اللّه گلپايگاني اين كتاب را با همكاري آيت اللّه اراكي تصحيح كرده است).

    * حاشيه، پاورقي، تعليقه و مقدمّه:
    1 ـ حاشيه بر عروة الوثقي، سيد محمّد كاظم يزدي، فقه، عربي، 1 جلد؛
    2 ـ افاضةُ العوائد ،تعليقه بر دُرر الاصول آيت اللّه حايري يزدي، اصول فقه، عربي، 1 جلد؛
    3 ـ حاشيه بر وسيلةُ النّجاة، فقه، عربي، 1 جلد؛
    4 ـ حواشي بر ملحقات عروة الوثقي، فقه، عربي.

    * نگاشته هاي علمي مرتبط با ايشان:
    1 ـ الهداية الي من لهُ الولاية، تقرير درس فقه، ولايت فقيه، احمد صابري همداني، 1 جلد؛
    2 ـ الحج، تقرير درس فقه، احمد صابري همداني، 3 جلد؛
    3 ـ نُخبة الاشارات في احكام الخيارات، تقرير درس فقه، احمد صابري همداني، 1 ج؛
    4 ـ القضاء، تقرير درس فقه، سيد علي حسيني ميلاني، 2 جلد؛
    5 ـ بلغةُ الطّالب في التعليق علي بيع المكاسب، تقرير درس فقه، سيد علي حسيني ميلاني، 1 جلد؛
    6 ـ الشهادات، تقرير درس فقه، سيد علي حسيني ميلاني، 1 جلد؛
    7 ـ الدّر المنضود في احكام الحدود، تقرير درس فقه، علي كريمي جهرمي، 1 جلد؛
    8 ـ نتائج الافكار في نجاسة الكفّار، تقرير درس فقه، علي كريمي جهرمي، 1 جلد؛
    9 ـ الطّهارة، تقرير درس فقه، هادي مقدس نجفي؛
    10 ـ القضاء، تقرير درس فقه، هادي مقدس نجفي.

    * مجموعه فتاوا:
    آيت اللّه العظمي گلپايگاني در طول 32 سال مرجعيّت خويش، يكي از اركان فقاهت بود و روزانه استفتائات گوناگوني از سراسر جهان به محضر ايشان فرستاده مي شد. از همين رهگذر، در همه ابواب فقه، فتوا داده است. اكنون مجموعه ي بسياري از فتاواي ايشان در دسترس است كه عبارتند از:
    1 ـ منتخب الاحكام (ترجمه انگليسي)؛
    2 ـ مختصر الاحكام (ترجمه ي عربي و اردو)؛
    3 ـ توضيح المسائل؛ (بيش از هشتاد بار به چاپ رسيده و به زبان هاي اردو، چيني، تركي آذري و تركي لاتين ترجمه شده است).
    4 ـ مجمع المسائل، همه ابواب فقه، طهارت ـ ديات، 3 جلد؛
    5 ـ هداية العبّاد، عربي، 2 جلد؛ (در برگيرنده حاشيه ايشان بر عروة الوثقي، وسيلة النّجاة، توضيح المسائل و برخي استفتائات)
    6 ـ رساله امر به معروف و نهي از منكر و مسايل اجتماعي اسلام؛
    7 ـ مسايل نماز خوف و مطارده و احكام جبهه؛
    8 ـ مناسك حج؛ (ترجمه عربي، اردو، روسي و انگليسي)
    9 ـ سؤال و جواب درباره مسايل حج؛
    10 ـ آداب و احكام حج.
  • اساتيد

  • حضرت آيت اللّه العظمي سيد محمّد رضا موسوي گلپايگاني در سال 1277 هـ . ش برابر با 8 ذي القعده 1316 هـ . ق در خانواده­اي اهل علم و فضيلت در شهر «گوگد» گلپايگان به دنيا آمد. كنيه اش را «ابوالحسن» و لقبش را «هبّة اللّه» نهادند. پدرش، آقا سيد محمّد باقر امام، عالِمي زاهد و پرهيزكار و پاي بند به آداب ديني بود. در 3 سالگي، مادر و در 9 سالگي، پدرش را از دست داد. دوران كودكي را با مشكلات و سختي هاي فراوان سپري كرد.سيد محمدرضا تحصيلات ابتدايي را در مكتب خانه گذراند. سپس مقدّماتِ علوم ديني و بخشي از سطح را در نوجواني نزد عالمان معروفِ آن ديار نظير حضرات آيات: محمد تقي گوگدي و سيد محمد حسن خوانساري فرا گرفت. سپس در 19 سالگي به اراك شتافت و در مدرسه  آقا سيّد ضياءالدين به تكميل سطوح عاليه پرداخت. وي در سال 1337 هـ . ق در درس آيت اللّه العظمي حاج شيخ عبدالكريم حايري يزدي حضور يافت و تا سال 1340 هـ . ق از محضر ايشان بهره بُرد.پس از مهاجرت آيت اللّه العظمي حايري يزدي به قم و بنيان نهادن حوزه علميّه در اين شهر، وي نيز به قم رفت و در مدرسه  فيضيّه ساكن شد. هوش و استعدادِ فراوان و سخت كوشيِ او سبب شد در شمار شاگردان ويژه  آيت اللّه حائري يزدي درآيد و تا پايان عمر استاد، همراه او باشد. وي افزون بر آن از محضر آيات عظام: ميرزاي ناييني، آقا سيد ابوالحسن اصفهاني، بروجردي، آقا ضياء عراقي، محمد حسين غروي اصفهاني، محمد رضا مسجدشاهي اصفهاني و ابوالقاسم كبير بهره برده است. آيت الله گلپايگاني از آغاز ورود به قم، در كنار بهره گيري از محضر اُستادان بلند مرتبه حوزه، به تدريس نيز پرداخت. درس خارج وي در سال هاي پاياني عُمر، در مسجد اعظم قم تشكيل مي شد، نزديك به 800 تن از فضلا و طلاّب در آن شركت مي جستند. ايشان در طول بيش از 70 سال تعليم دانش اهل بيت عليهم السلام شاگردان سرشناس بي شماري را به جامعه ي اسلامي تحويل داده است. پس از درگذشت آيت اللّه العظمي بروجردي، سرپرستي حوزه علميه، بر عهده ي آيت اللّه العظمي گلپايگاني و ديگران قرار گرفت. اين مرجع بزرگ، در طول 32 سال مرجعيّت، مدرسه، مسجد و مؤسسه هاي تبليغي فراواني در ايران و ديگر كشورهاي جهان بنا نهاد.ايشان از تاليف و تصنيف نيز فروگذار نكرده و آثار قلمي ارزنده اي را در دسترس دانش پژوهان قرار داده است.آيت اللّه العظمي گلپايگاني از آغاز نهضت اسلامي مردم ايران به رهبري امام خميني به مبارزه پيگير با رژيم پهلوي پرداخت. نخستين اعلاميه  اعتراض به لايحه ي ننگين «انجمن هاي ايالتي و ولايتي» در مهر 1341 هـ. ش، از سوي ايشان صادر شد. در پي آن پيام ها و بيانيه هاي ايشان تا هنگام سرنگوني رژيم پهلوي هميشه ادامه داشت. ازجمله مهم ترين فعاليت هاي ايشان در مبارزه با استبداد پهلوي به موارد زير مي توان اشاره كرد: اعتراض شديد به تغيير تاريخ هجري به شاهنشاهي، مخالفت صريح با حزب رستاخيز و تحريم شركت مسلمانان در آن، پشتيباني از مقام امام خميني در برابر اهانت روزنامه اطلاعات به مقام ايشان. وي پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز، همواره براي تقويت نظام اسلامي و پشتيباني كامل از ديدگاه هاي حضرت امام خميني، به كمك مادي و معنوي رزمندگان اسلام در جنگ تحميلي پرداخت. اين فقيه فرزانه با برخورداري از فضايل اخلاقي و كمالات نفساني، در بي اعتنايي به دنيا، عشق به ساحت مقدس ائمه اطهار عليهم السلام و پاي بندي به انجام مُستحبّات و ترك مكروهات، شخصيتي كم نظير بود. براي نمونه، با وجود كُهولت سن به منبر مي رفت و اخبار و روايات آل محمّد «عليهم السلام» را به آگاهي مردم مي رساند. در روزهاي عاشورا، روضه مي خواند و در عزاي امامانِ معصوم به شدّت مي گريست.آيت اللّه العظمي گلپايگاني پس از سال ها تلاش ديني و علمي سرانجام در 96 سالگي، در شامگاه روز پنج شنبه 18 آذر 1372 هـ . ش برابر با 24 جمادي الثاني 1414 هـ . ق، نداي حق را لبيك گفت. در پي درگذشت ايشان، رهبر معظم انقلاب، پيام تسليت صادر فرمود و دولت، 7 روز عزاي عمومي، اعلام كرد. پيكر پاك آن عالم ربّاني نخست در تهران با حضور صدها هزار نفر و شركت رهبر معظم انقلاب، تشييع شد و پس از پنج ساعت راه پيمايي به قم انتقال يافت. سپس در روز شنبه، 20 آذر 1372 هـ . ش با حضور پرشكوه مردم قم، تشييع شد. آن گاه پس از نماز گزاردن حضرت آيت اللّه لطف اللّه صافي گلپايگاني (داماد ايشان) در مسجد بالاسر آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)، در جوار تربت استادش حاج شيخ عبدالكريم حايري به خاك سپرده شد.