• مرتضي مطهري

  • نام پدر :محمدحسين

    شهر محل سکونت :تهران

    درجه علمی :اجتهاد

    مذهب : تشيع

    ملیت : ايراني

    تخصص :

  • تحصيلات حوزوي:
    مقدمات:
    شهيد محمد صدوقي، مطول، مشهد مقدس.
    سطح:
    سيد محمد محقق داماد، كفاية الاصول، قم؛
    سيد شهاب الدين مرعشي نجفي، فقه، شرح لمعه ، قم.
    خارج فقه و اصول:
    سيد حسين بروجردي ، اصول، قم؛
    سيد حسين بروجردي، فقه، قم؛
    امام خميني، اصول، قم؛
    امام خميني، فقه، قم؛
    سيد علي يثربي كاشاني، قم؛
    سيد محمد تقي خوانساري، قم؛
    سيد صدر الدين صدر، قم؛
    سيد محمد رضا گلپايگاني، قم؛
    سيد احمد خوانساري، قم؛
    سيد محمد حجت كوه كمره اي، اصول، قم.
    تفسير:
    علامه سيد محمد حسين طباطبايي، قم.
    عرفان علمي و عملي:
    امام خميني، 12 سال، قم.
    اخلاق عملي و علمي:
    ميرزا علي شيرازي اصفهاني، قم؛
    امام خميني، 12 سال قم.
    حكمت، فلسفه و كلام:
    امام خميني، شرح منظومه و مبحث نفس اسفار، قم؛
    علامه سيد محمد حسين طباطبايي، 1329 هـ . ش، قم.)
  • * علامه محمد تقي جعفري: «علاوه بر مراتب بالاي علمي، شهيد مطهري، روح خيلي پاك و لطيفي داشت كه در وراي چهره جدّي ايشان پنهان گشته بود.» (ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص 125)
    * علامه طباطبايي: «با در گذشت خود، دنيايي را غرق تأسف و جهان فضل و دانش را با از ميان رفتن خود عزادار نمود».
    * آيت الله طالقاني: «(وي) بيش از پيش مطهر شد و در بدرقه هزاران شهيد رفت».
    * شهيد قدوسي: «ايشان (مطهري) در همه مباحث علمي معقول و منقول، افكار نويي دارد».
    * امام خميني «ره»: «من فرزند بسيار عزيزي را از دست دادم و در سوگ او نشستم كه حاصل عمرم محسوب مي شد». ( ياد ايام، ج 1)
    * آيت الله خامنه اي: «آقاي مطهري شخصيت انصافاً جامع و كاملي بود و يكي از از چهره هايي است كه در احياي تفكر اسلامي بيشترين نقش را داشتند». (مصاحبه حداد عادل با آيت الله خامنه اي در ششمين سالگرد شهادت استاد)

    آثار مرتبط:
    1 - مجموعه آثار استاد، 20 جلد، انتشارات صدرا؛
    2 - شيخ شهيد، زندگي نامه شهيد مطهري، فارسي، انتشارات صدرا؛
    3 - سيري در زندگاني استاد مطهري، فارسي؛
    4 - در رثاي استاد، شعر گروهي از شاعران، با مقدمه اكبر هاشمي رفسنجاني، فارسي؛
    5 - خاطرات من از استاد مطهري، علي دواني، فارسي؛
    6 - سيماي استاد در آيينه نگاه ياران، نظر گروهي از بزرگان و علما درباره استاد، فارسي؛
    7 - پاره اي از خورشيد، حميد رضا سيد ناصري و امير رضا ستوده، فارسي 1378 هـ . ش؛
    8 - مصلح بيدار، محمد حسين واثقي، فارسي؛
    9 - استاد شهيد به روايت اسناد، مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1378 هـ . ش، تهران.
  • 1 - مدير مسجد الجواد (ع)، 3 سال، تهران؛
    2 - مسؤول كميته استقبال از امام خميني (ره)، 1357 هـ . ش؛
    3 - رييس شوراي انقلاب اسلامي؛
    4 - عضو شوراي فقاهت سازمان مؤتلفه اسلامي به دستور امام خميني؛
    5 - مدرس دانشكده الهيات تهران، پيش و پس از پيروزي انقلاب اسلامي؛
    6 - رييس گروه فلسفه، دانشكده الهيات، دانشگاه تهران؛
    7 - رييس شوراي نظارت بر حفظ خط فكري هيأت هاي مؤتلفه اسلامي به دستور امام خميني؛
    (توضيح: اعدام«منصور» در بهمن 1342 هـ . ش با مشورت اين شورا صورت گرفت.))

    فعاليتها:
    1 - بنيان گذاري حسينيه ارشاد، 1346 هـ. ش، تهران؛
    2 - تشكيل جلسه هاي مذهبي به همراه ديگر روحانيون مبارز، از 1339 ـ 1340 هـ . ش، تهران؛
    3 - سخنراني ها و فعاليت هاي روشن گرانه از 1342 هـ . ش به بعد، حسينيه ارشاد، مسجد جاويد، مسجد الجواد، تهران؛
    4 - گرد آوري كمك هاي نقدي و غير نقدي براي مردم فلسطين، 1348 هـ . ش؛
    5 - تشكيل جلسه هاي مخفي و نيمه مخفي، 1351 - 1358 هـ. ش، تهران و قم؛
    6 - كمك به خانواده هاي زندانيان سياسي مسلمان، پيش از پيروزي انقلاب اسلامي؛
    7 - همكاري در تشكيل شوراي انقلاب به فرمان امام خميني، آبان 1357 هـ . ش؛
    8 - تنظيم پيش نويس اساس نامه تشكيلات جامعه روحانيت مبارز؛
    9 - سخنراني در جلسه هاي انجمن اسلامي پزشكان، از آغاز تأسيس تا 1337 هـ . ش.)
  • كتاب:
    1 - خدمات متقابل اسلام و ايران، فارسي؛
    2 - قيام و انقلاب مهدي «عج»، فارسي؛
    3 - بدعت گذاري در دين، فارسي؛
    4 - علل گرايش به مادي گري، مجموعه سخنراني هاي ايشان در دانشسراي عالي تهران؛
    5 - عدل الهي، فارسي؛
    6 - تكامل اجتماعي انسان، فارسي؛
    7 - انسان و سرنوشت، فارسي؛
    8 - نهضت هاي اسلامي در صد ساله اخير، فارسي؛
    9 - فلسفه ابن سينا ، فارسي، 2 ج؛
    10 - درس هاي اسفار، فارسي، 2 ج؛
    11 - مشكلات علي عليه السلام، فارسي؛
    12 - مديريت و رهبري در اسلام، فارسي؛
    13 - مقدمه اي بر جهان بيني اسلامي، 6 جلد، 1356 هـ . ش؛ (آخرين اثر قلمي استاد مطهري)
    14 - امدادهاي غيبي در زندگي بشر، فارسي؛
    15 - ده گفتار، 10 سخنراني استاد، فارسي؛
    16 - بيست گفتار، 20 سخنراني استاد در سال هاي 1338 - 1341 هـ . ش؛
    17 - داستان راستان، فارسي، 2 جلد؛
    18 - مقالات فلسفي، فارسي؛
    19 - تاريخ و جامعه، فارسي؛
    20 - مسأله حجاب، فارسي؛
    21 - نظام حقوق زن در اسلام، فارسي؛
    22 - مسأله كتاب سوزي در ايران و مصر، فارسي؛
    23 - اصول فلسفه، فارسي؛
    24 - اسلام و مقتضيات زمان، فارسي، 2 جلد؛
    25 - نقدي بر ماركسيسم، فارسي؛
    26 - جاذبه و دافعه حضرت علي (ع)، فارسي؛
    27 - آشنايي با علوم اسلامي، فارسي، 4 جلد؛
    28 - سيري در نهج البلاغه، فارسي؛
    29 - پيرامون انقلاب اسلامي، فارسي؛
    30 - پيرامون جمهوري اسلامي، فارسي؛
    31 - نهضت هاي اسلامي در صد سال اخير، فارسي؛
    32 - جهان بيني توحيدي، فارسي؛
    33 - امامت و رهبري، فارسي؛
    34 - جهاد، فارسي؛
    35 - سيري در سيره نبوي، سيره معصومين عليهم السلام، فارسي؛
    36 - سيري در سيره ايمه اطهار عليهم السلام، فارسي؛
    37 - ختم نبوت، فارسي؛
    38 - پيامبر امّي، فارسي؛
    39 - ولاءها و ولايت ها، فارسي؛
    40 - عرفان حافظ، فارسي؛
    41 - آشنايي با قرآن، فارسي، 7 جلد؛
    42 - تعليم و تربيت در اسلام، فارسي؛
    43 - فلسفه اخلاق، فارسي؛
    44 - گفتارهاي معنوي، فارسي؛
    45 - اخلاق جنسي، فارسي؛
    46 - پاسخ هاي استاد، فارسي؛
    47 - حق و باطل به ضميمه احياي تفكر اسلامي، فارسي؛
    48 - مسأله ربا به ضميمه بيمه، فارسي؛
    49 - مسأله شناخت، فارسي؛
    50 - انسان كامل، فارسي؛
    51 - نظري به نظام اقتصادي اسلام، فارسي؛
    52 - فلسفه تاريخ، فارسي؛
    53 - فطرت، فارسي؛
    54 - خاتميت، فارسي؛
    55 - توحيد، فارسي؛
    56 - نبوت، فارسي؛
    57 - معاد، فارسي؛
    58 - حكمت ها و اندرزها، فارسي؛
    59 - طرح هاي رسالت پيرامون خدمت و زمام داري، فارسي؛
    60 - حماسه حسيني، 3 جلد (مجموعه سخنراني ها و يادداشت هاي استاد) ؛
    61 - پانزده گفتار، مجموعه 15 سخنراني استاد.
    شرح
    1 - شرح مبسوط منظومه، فارسي، 2 ج (بر گزيده نهمين دوره كتاب سال) ؛
    2 - شرح منظومه حاج ملا هادي سبزواري، فارسي، (برگزيده اولين دوره كتاب سال).
    مقاله و رساله:
    1 - مقاله هاي استاد در مجله مكتب تشيع از سال 1336 هـ . ش به بعد كه عنوان هاي آن از اين قرار است:
    - اصالت روح، فارسي؛
    - قرآن و مسأله از حيات، فارسي؛
    - توحيد و تكامل، فارسي؛
    - حق عقل در اجتهاد، فارسي؛
    2 - مقاله هاي استاد در مجله مكتب اسلام، فارسي؛
    3 - 33 مقاله استاد در مجله «زن روز» 1345 - 1346 هـ . ش، فارسي؛
    4 - مقاله هاي استاد در كتاب «محمد (ص) خاتم پيامبران»، 1347 و 1348 هـ . ش.
    حاشيه، تعليقه و مقدمه:
    1 - ماترياليسم در اسلام، مقدمه و شرح بر كتاب اصول فلسفه و روش رياليسم، علامه طباطبايي، 5 جلد؛ (توضيح: استاد در اين كتاب به نقد انديشه گروهك منافقين پرداخته است كه همين مسأله به شهادت ايشان انجاميد).
    2 - تصحيح و تعليق برالتحصيل، بهمن يار؛
    توضيح:
    1 ـ كتاب هاي استاد شهيد در تيراژهاي زياد بارها به چاپ رسيده است.
    2 ـ بسياري از نوشته هاي ايشان به زبانهاي عربي، انگليسي، اردو، فرانسه و... ترجمه و چاپ شده است.
    3 ـ انتشارات صدرا به طور اختصاصي كتاب ها و نوشته هاي استاد را به چاپ مي رساند.
  • اساتيد

  • آيت الله مرتضي مطهري در 13 بهمن 1298 هـ . ش برابر با 12 جمادي الاولي 1338 هـ . ق در خانواده­اي اهل علم و تقوا در فريمان از توابع استان خراسان به دنيا آمد. پدرش، حاج شيخ محمد حسين مطهري از علماي بزرگ آن ديار بود و مادرش، «سكينه» نام داشت.مرتضي پس از گذراندن دوران كودكي، به مكتب خانه رفت. سپس دروس ابتدايي را نيز از پدرش فرا گرفت و به دليل علاقه فراوان به تحصيل علوم حوزوي، در سال 1310 هـ . ش به مشهد مقدس رفت. وي مقدمات و اندكي از سطح را در مشهد گذراند. سپس براي تكميل تحصيلات، راهي حوزه علميه قم شد. حضور وي در قم هنگامي بود كه مبارزه رضاخان با روحانيت به اوج خود رسيده و آيت الله شيخ عبدالكريم حايري يزدي، مؤسس گرانقدر حوزه علميه قم نيز به تازگي در گذشته بود.شهيد مطهري در مدت 15 سال اقامت در قم، از محضر بزرگاني هم چون آيات عظام: سيد صدرالدين صدر، سيد حسين بروجردي، امام خميني، علامه طباطبايي، ميرزا علي آقا شيرازي، سيد محمد حجت كوه كمره اي و سيد محمدمحقق داماد بهره برد و پس از مدتي با تلاش فراوان در شمار يكي از مدرسان برجسته حوزه علميه قرار گرفت. وي در سال 1331 هـ . ش به تهران مهاجرت كرد و به نگارش، سخنراني هاي پژوهشي و تدريس در مدرسه مروي پرداخت. سپس به عنوان استاد دانشگاه، تدريس دروس ديني و فلسفي را در دانشكده الهيات دانشگاه تهران آغاز كرد. افزون بر آن، در روشنگري جوانان در برابر انديشه هاي منحرف گروه هاي كمونيستي بسيار كوشيد. هم زمان با آغاز نهضت اسلامي مردم ايران به رهبري امام خميني با ايشان هم گام گشت. وي در سازماندهي قيام پانزده خرداد 1342 هـ . ش نقش داشت و به دليل سخنراني بر ضد شخص شاه، در 15 خرداد 1342 هـ . ش، دستگير و روانه زندان شد. ولي در پي مهاجرت علماي قم به تهران و فشار افكار عمومي، سرانجام پس از 43 روز به همراه ديگر علما از زندان آزاد گرديد.از ديگر فعاليت هاي سياسي او، همكاري با گروه فداييان اسلام و هيأت هاي مؤتلفه اسلامي است. وي پس از تشكيل هيأت هاي مؤتلفه اسلامي، به همراه چند تن ديگر از شخصيت هاي روحاني از سوي امام خميني عهده دار رهبري اين هيأت ها گرديد و با ترور حسنعلي منصور (نخست وزير وقت)، شناسايي و كادر رهبري هيأت هاي مؤتلفه، دستگير شد. با اين حال، چون قاضي اين پرونده يكي از شاگردان استاد بود، به ايشان پيغام فرستاد كه «حق استادي را به جا آوردم». بدين ترتيب، وي از اعدام حتمي نجات يافت.شهيد مطهري با تبعيد امام خميني به خارج از كشور، به نگارش، پژوهش و سخنراني در دانشگاه ها، مساجد و انجمن اسلامي پزشكان پرداخت. هم چنين در سال 1346 هـ . ش حسينيه ارشاد را بنيان نهاد كه بعدها به دلايلي آن جا را ترك كرد. آن­گاه در سال 1348 هـ . ش اعلاميّه اي منتشر ساخت كه به دليل اعلان آن در يك سخنراني در حسينيه ارشاد، دستگير شد و مدتي را در زندان انفرادي گذراند. وي پس از آزادي از زندان، از فعاليت هاي خويش دست برنداشت و به سخنراني هاي خود بر ضد رژيم پهلوي در مسجد جاويد، ارك و... ادامه داد. از اين رو، در سال 1353 هـ . ش ممنوع المنبر گرديد كه اين ممنوعيت تا پيروزي انقلاب اسلامي به درازا كشيد. اين استاد ارجمند در پي درگيري با يكي از استادان كمونيست دانشكده الهيات، در سال 1355 هـ . ش زودتر از موعد مقررّ باز نشسته شد. در همين دوران، با همكاري تني چند از علما ،«جامعه روحانيت مبارز تهران» را بنيان گذاشت. وي در سال 1357 هـ . ش براي ديدار با امام خميني (ره)، راهي پاريس گشت كه در همين ديدار، هسته نخستين شوراي انقلاب اسلامي شكل گرفت.آيت الله مطهري با فعاليت هاي فكري و فرهنگي خويش، به طور بنيادين در راه بارور شدن انقلاب اسلامي گام برمي داشت. در واقع، وي ايديولوگ انقلاب اسلامي پس از امام بود كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز مشاوري دلسوز و مورد اعتماد براي رهبر انقلاب به شمار مي رفت.آيت الله مطهري در عرصه هاي گوناگون فلسفي، اجتماعي، اخلاقي، فقهي و تاريخي، آثار گران بهايي به يادگار نهاد كه هر چند در موضوع هاي متفاوتي نگاشته شده است، ولي هدف مشتركي را دنبال مي كند. هر گاه در يكي از اركان جامعه، انحرافي مي ديد، در نخستين فرصت، قلم به دست مي گرفت و به صورت منطقي بدان واكنش نشان مي داد. هنگامي كه تبليغات گروه هاي چپ و چپ زده براي انحراف جوانان و دانشجويان به اوج خود رسيده بود، نوشته هاي استاد مطهري در پيش گيري از فرو غلتيدن آنان به دام مكاتب التقاطي، نقش بسزايي داشت. ايشان بر اصلاح ساختار روحانيت پاي مي فشرد و مخالف سر سخت نظريه «اسلام منهاي روحانيت» بود. هم چنين تنها راه مبارزه با ظواهر تمدن غربي مانند: تجمل پرستي، مصرف گرايي و تقليد كور كورانه از غرب را در خشكاندن ريشه هاي اعتقادي و فكري اين گونه رفتارهاي اجتماعي مي دانست.يكي از مهم ترين خدمت هاي استاد مطهري، ارايه ايديولوژي اصيل اسلامي به وسيله تدريس، سخنراني و نگارش كتاب است. وي پس از حضرت امام خميني، نخستين شخصيتي بود كه به خطر سران سازمان «مجاهدين خلق ايران» پي برد و ديگران را از همكاري با اين سازمان باز مي داشت.وي افزون بر فعاليت هاي علمي در تهران، به دستور امام خميني (ره)، هفته اي دو روز به قم مي رفت و به تدريس فلسفه و كلام مي پرداخت.آيت الله مطهري پس از سال ها تلاش علمي در ساعت 11 ارديبهشت 1358 هـ . ش در 60 سالگي به دست يكي از اعضاي گروهك انحرافي «فرقان» به شهادت رسيد. پيكر مطهر ايشان پس از تشييع با شكوه مردم، در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه (س) در قم به خاك سپرده شد.روز شهادت وي (12 ارديبهشت) به پاسداشت سال ها تلاش و كوشش در راه تعليم و تربيت «روز معلم» ناميده شد.